Sinemacılık Ne İdi? Ne Oldu? Ne Olacak?
Belge May 16, 2016

1924’te Yıldız İstanbul’da yayınlanan bir yazı. Sinemanın icadından, oyunculuk ve sinema teknolojisinin ulaştığı son noktaya kadar geniş bir çerçeve çizilen yazıda mevcut dönemdeki sinema salonları, aktris ve aktörlerin sayısına dair istatistiklere de yer veriliyor.

(Yıldız) her ay bu sahîfesini[1] sinema bahislerine tahsîs etmeye[2] karar vermiştir bu sahîfedeki musâhabeler[3] sinemacılık âleminin en canlı mevzularını tespit edeceği gibi resimleriyle de kâriilerine[4] doğru bir fikir vermeye çalışacaktır. Sinemacılık bahislerine girmeden evvel kâriilerimize biraz sinemacılığın dünkü şeklinden bahsetmeyi lüzumlu addediyoruz:[5]

Sinema dünyada en az zamanda en çok tekâmül gösteren[6] bir sanattır. Filhakika[7] bundan otuz sene evvel bizim Karagöz perdelerine çok benzeyen (Lantern Majik)[8] devrinde sinemayı ihtirâʻ eden[9] bir Fransız âlimi fotoğraf camları imali ile meşgul ufak bir fabrikatördü. Her büyük muhterîʻ[10] gibi bu adam da sayʻinin[11] semeresini göremedi zira pek basit bir esasa istinâd eden[12] sinema makinesi derhal taammüm etti[13] ve muhtelif sanatkârlar elinde günden güne dev adımlarıyla terakki ederek[14] hakiki muhterîʻi hem gölgede bıraktı, hem de ona keşfettiği aletten on para kazandıramadı. Bu muhterîʻ elyevm[15] ber-hayattır[16] ve ismi de (Lümiyer)dir.[17] Bu adam şimdi Fransa’nın en büyük fotoğraf camı fabrikasının sahibidir.

Sinemacılık bilhassa harb-i umûmiden[18] sonra pek çok terakki etmiştir. Sinema sanatkârları da sinema makinelerinin inkişâfı[19] ile beraber sanatlarını yükseltmişlerdir. Her şeyde olduğu gibi halk sinema sanatkârlarına[20] karşı da müşkülpesentliğini[21] göstermeye başlayınca bunlar rollerine, makyajlarına daha büyük bir itina gösterdiler ve bugünkü büyük sanatkârlar meydana çıktı.

Yazının devamını okumak için tıklayınız.

[Latinize: Ayşe Yılmaz, Rüveyda Temel ve Samime İnceoğlu]

 

[1] Sahîfe: Sayfa.                                                             

[2] Tahsîs etmek: Ayırmak.

[3] Musâhabe: Bahsi geçen konular.

[4] Kârii: Okuyucu.

[5] Addetmek: Görmek.

[6] Tekâmül göstermek: Gelişmek.

[7] Filhakîkâ: Gerçekte.

[8] Latern Majik: Büyülü fener, 17. yüzyılda geliştirilmiş, ilkel fotoğraf gösterme aletidir.

[9] İhtirâʻ etmek: Keşfetmek.

[10] Muhterîʻ: Mucit.

[11] Sayʻ: Çaba, gayret.

[12] İstinâd etmek: Dayanmak.

[13] Taammüm etmek: Yayılmak.

[14] Terakki etmek: İlerlemek.

[15] Elyevm: Bugün.

[16] Ber-hayat: Hayatta.

[17] Lumière kardeşler, Auguste Marie Louis Nicolas (1862-1954) ve Louis Jean (1864-1948): İlk film yapımcılarındandır. 1895 tarihinde ilk özel sinema sunumlarını gerçekleştirmişlerdir.

[18] Harb-i umûmi: Birinci Dünya Savaşı.

[19] İnkişâf: Ortaya çıkma.

[20] “da” eki fazla olarak kullanılmıştır.

[21] Müşkülpesent: Kolay kolay beğenmeme.