1924'te İzmir'de Sinema Tiryakiliği
Mazhar Necati - Belge 03 Haziran 2015

1924'te Sinema Yıldızı dergisinde, taşrada sinemaya odaklanan yazılardan biri Mazhar Necati'ye aittir. İzmir'de Sinema Tiryakiliği başlıklı yazı, İzmir ahalisinin sinemaya duyduğu alakanın yanı sıra şehirdeki sinema salonları ve hangi filmlere daha çok ilgi gösterildiği gibi önemli detaylar içerir.

 

İzmir ahalisinde sinemaya karşı hatırı sayılır bir ibtilâ[1] mahsustur. İzmir’in hal-i faaliyette bulunan on bir sineması her gün muntazaman işler. Bayram Cuma günleri sinemalar sabahın sekizinde faaliyete başlar ve bu saatte müşteri bulur. Bilhassa kış mevsiminde Cuma günleri sinemalar akşama kadar programlarını beş defa devreder ve lâ-akallde[2] iki suvare [suare] yapar ve her seansta sinema salonunda oturulacak bir kanepe bulunmayacak derecede izdiham ekseriyetle vâkidir. Hatta birçok sinema meraklıları bilirim ki adeta -tabir-i caizse- sinema tiryakisi olmuşlardır. Bunlar bir Cuma günü mesela saat sekizde Irgat Pazar, Lale, on ikide Milli, ikide Palas ve dörtte Sakarya sinemalarına giderek ekseriyetle serili olan beş programı birden takip ederler. Buna da sebep İzmir’de başka eğlence mahalli bulunmamasıdır. Cuma günü işsiz olan halk -bilhassa kışın- ya sinemaya gidecek veyahut kahvede oturacaktır.

 

İzmir’de her şeyin haddinden fazla pahalı oluşuna nazaran sinema duhûliyeleri[3] gayet ucuzdur. Mesela bir kilo ekmeği fırında yirmi dört kuruşa alan, lokantalarda ekmeği kırk kuruştan (!) yiyen ve aynı zamanda da sinema tiryakisi bulunan bir kimse sinemaya gelince nihayet otuz kuruş verebilir. Burada sinema fiyatları azami 35, asgari 10 kuruştur; hem de öyle, böyle film geçiren sinemacıya da ekmek yoktur. Bilhassa revaçta olan Amerikan dramlarında Edi Polo [Eddie Polo],[4] Vilyam Dunkan [William Duncan],[5] Perl Vayt [Pearl Fay White],[6] Hicok,[7] Jak Oksi [Jack Hoxie][8]… elh gibi maruf bir artist ismi ilan etmeyen sinemaya iltifat edilmez.

 

İzmir’de artistik dramlardan Avrupa’dan ziyade avantüriye Amerikan serileri büyük rağbet kazanır. Artistik dram geçiren Palas, Sakarya ve Milli sinemaları bile Cuma, Cumartesi ve Pazar günleri bir Amerikan serisiyle programlarını takviye etmeye mecburdur. Aksi takdirde sinemacı için zarar muhakkaktır.

 

 

Yazının devamı için tıklayınız.

 

 

[1] İbtilâ: Düşkünlük, tiryakilik.

[2] lâ-akall: Hiç olmazsa, en az.

[3] Duhûliye: Bir yere girmek için verilen para.

[4] Eddie Polo (1875-1961) Avusturya kökenli Amerikalı aktör.

[5] William Dunkan (1879-1961) İskoç aktör, yönetmen, senarist ve prodüktör.

[6] Pearl Fay White (1889-1938) Amerikalı aktrist.

[7] Bu ismin erken dönem sessiz film oyuncularından Raymond Hitchcock veya eşi Flora Zabelle Hitchcock olması muhtemeldir.

[8] Jack Hoxie (1885-1965) Amerikalı sessiz film oyuncusu. Gerçek adı John Hartford Hoxie’dir.

 

 

YORUMLAR

Bu içeriğe henüz yorum yapılmamıştır.

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz buradan üye olabilirsiniz.